Archive for Ιανουαρίου 2014

Οι μαρμαρένιες βρύσες του Πύργου!!!

      Λίγα χιλιόμετρα από την ιερά Άλτι της Ολυμπίας, υπάρχει μια πόλη που αγωνίζεται διαχρονικά να διασωθεί από την κακή της μοίρα. Πρόκειται για μια πόλη των 40 περίπου χιλιάδων κατοίκων, κτισμένη πάνω σε επτά λόφους και με ιστορία αθόρυβη, αλλά σπουδαία. Σας καλωσορίζουμε σε κάποια από τα πιο αθόρυβα μνημεία του Πύργου Ηλείας.

 

Στον Πύργο του β’ μισού του 19ου αιώνα:

Ο Πέτρος Αυγερινός και οι κρήνες

         Τριάντα περίπου χρόνια μετά την ανεξαρτησία της Ελλάδας, οι κάτοικοι του Πύργου εκλέγουν τον Πέτρο Αυγερινό, γόνο μεγάλης οικογένειας της περιοχής, στη θέση του δημάρχου. Ο Πέτρος Αυγερινός αναδεικνύεται εντέλει σε έναν από τους πιο ικανούς και φωτισμένους ανθρώπους που πέρασαν από το δημαρχιακό θώκο τής πόλης του Πύργου από το 1834, οπότε συστάθηκαν οι πρώτοι δήμοι στην Ελλάδα, έως και τις μέρες μας. Ο Πέτρος Αυγερινός γεννήθηκε στον Πύργο και διετέλεσε δήμαρχος Λετρίνων[1] από το 1868 έως το 1889, πιθανόν με μια πολύ μικρή διακοπή.

       Στις 22 Σεπτεμβρίου 1878 ο Δήμαρχος Πέτρος Αυγερινός προσκαλεί το μηχανικό Αλ Στρέιτ να έρθει στην πόλη του Πύργου και να κοστολογήσει  την κατασκευή της σιδηροδρομικής σύνδεσης τής πόλης με το Κατάκολο (Σ.Π.Κ.). Παράλληλα, εισηγείται στο Δημοτικό Συμβούλιο τον προϋπολογισμό τού κόστους κατασκευής του πρώτου δημοτικού σιδηροδρόμου στη χώρα (!), της πρώτης σιδηροδρομικής γραμμής στην Ελλάδα εκτός Αττικής, τη σύνδεση δια σιδηροδρόμου του Πύργου με το λιμάνι του Κατακόλου. Τον Ιανουάριο του 1882 ξεκινά η κατασκευή της γραμμής και το έργο ολοκληρώνεται μέσα σε λίγους μήνες. Την ώρα που ο Πύργος είχε δικό του σιδηρόδρομο, ετίθετο στην Αθήνα ο θεμέλιος λίθος της σιδηροδρομικής ένωσης της πρωτεύουσας με την Πελοπόννησο. Το Φεβρουάριο του 1883 φθάνει στην πόλη του Πύργου ο Βασιλιάς Γεώργιος Α’ και εγκαινιάζεται η γραμμή ως τοπικός ατμοκίνητος τροχιόδρομος (τραμ).

Image

           Έξι χρόνια αργότερα, ο Πέτρος Αυγερινός διαθέτει 200 χιλιάδες δραχμές για την έναρξη των εργασιών κατασκευής της νέας πετρόκτιστης Δημοτικής Αγοράς στην πόλη, οι οποίες ξεκίνησαν ένα χρόνο αργότερα, και αφότου η Αγορά είχε σχεδιαστεί από τον περίφημο αρχιτέκτονα της εποχής, Έρνεστ Τσίλλερ. Ερχόμενος ο Τσίλλερ στην πόλη, καλείται και σχεδιάζει όχι μόνο τη Δημοτική Αγορά, αλλά και τον Ιερό Ναό Αγίου Αθανασίου, δωρεά του Ιωάννη Λιούρδη, το Σταθμό του ΣΠΚ και, τέλος, το πρώτο μεγάλο νοσοκομείο της περιοχής, το Μανωλοπούλειο, δωρεά του σταφιδέμπορα Αθανάσιου Μανωλόπουλου.

Image

        Την ίδια περίοδο, ο Αυγερινός ιδρύει τη πρώτη φιλαρμονική της πόλης, τη «Φιλαρμονική Σχολή Πύργου» (1874) η οποία προσκλήθηκε από την επιτροπή των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας το 1896 να παιανίσει στο Παναθηναϊκό Στάδιο κατά την τελετή έναρξης, αλλά και κατά τη διάρκεια των Αγώνων στις πλατείες των Αθηνών. Τα έξοδα του μουσικοδασκάλου και της στέγασης του κτιρίου τα πλήρωσε από τον μισθό του ο ίδιος ο δήμαρχος.

Οι μαρμάρινες κρήνες του Πύργου

 Image

         Το 1985 η ΔΕΥΑ Πύργου τοποθετεί μια κρήνη, η οποία φέρει πάνω της ένα ανάγλυφο φτερωτό ψάρι και μια τρίαινα. Η κρήνη είναι τοποθετημένη επί της Πλατείας Αυγερινού. Τυχαίο??

Image

          Εκατόν είκοσι περίπου χρόνια νωρίτερα, το Φθινόπωρο του 1868, ύστερα από πρωτοβουλία του δημάρχου Πέτρου Αυγερινού, τοποθετούνται στις πλατείες του Πύργου κρήνες με τρεχούμενο νερό για να εξυπηρετηθούν οι ανάγκες περιοίκων και περαστικών. Μόνο που οι κρήνες αυτές είναι περίτεχνες και έως σήμερα κοσμούν τις ίδιες πλατείες της πόλης.

Image

         Οι πιο λιτές κρήνες βρίσκονται στην Πλατεία Νικάκη (βλ. φώτο παραπάνω), στη μικρή πλατεία πλησίον του Ιερού Ναού Αγίου Σπυρίδωνα, στην Πλατεία Τάκη Δόξα (ή Δικαστηρίων) και στην περιοχή της Δεξαμενής[2]. Όλες τους έχουν τη μορφή κίονα χωρίς ραβδώσεις και σε χαμηλό ύψος βρίσκεται το στόμιο απ’ όπου έρεε το νερό. Οι άνω απολήξεις τους θυμίζουν μινωικά κιονόκρανα, όπου ο άβακας είναι απλός και καμπυλωτός. Στην περίπτωσή μας, ο άβακας είναι σχετικά χαμηλός και με ενός είδους γλωσσωτό κόσμημα.

Image

Image

Image

          Η κρήνη τόσο στο παλιό Νοσοκομείο όσο κι εκείνη στην Πλατεία Νικάκη είναι οκταγωνικές, μιμούμενες πεσσούς. Εντούτοις, εκείνη του Νοσοκομείου έχει την ιδιαιτερότητα του κοσμήματος στην κορυφή της. Μια μικρή παράσταση αποτελούμενη από τέσσερις ιχθύες από το στόμα των οποίων εξερχόταν το νερό κάνει τη διαφορά και κάνει την κρήνη ενδιαφέρουσα. Με τις δε ουρές τους φαίνεται να στηρίζουν μια σφαίρα από την κορυφή της οποίας εξέρχεται ένας μικρός σωλήνας που θα έδινε στην κρήνη τη μορφή συντριβανιού. Εν τω μεταξύ, το νερό εξερχόταν και από το κάτω μέρος του κίονα, όπου τα στόμια είχαν τη μορφή λεοντοκεφαλής.

Image

Image

               Ιδιαίτερη μνεία όμως οφείλουμε να κάνουμε στην κρήνη, η οποία βρίσκεται στη συμβολή των οδών  Αναπαύσεως, Κοκκώνη, Πολυτεχνείου και Λαμπετίου και είναι λίγα μέτρα μακριά από το Ά Κοιμητήριο Πύργου. Εδώ, η κρήνη έχει τη μορφή στήλης, σαν αρχαία αναθηματική στήλη, η οποία φέρει ένα διακριτικό κιονόκρανο δωρικού ρυθμού και επάνω σε αυτό βρίσκεται ένα αγγείο δίχως λαβές και στολισμένο στη βάση του με φύλλα. Από τη μια πλευρά του αγγείου φαίνεται να κρέμεται ένα κομμάτι ύφασμα, το οποίο ακολουθεί προσεκτικά τις καμπύλες του αγγείου. Στην εμπρός πλευρά της στήλης, υπάρχει επιγραφή “ΤΟΙΣ ΔΙΑΒΑΤΑΙΣ”. Η εν λόγω κρήνη φαίνεται πως συνδυάζεται με τη διαδικασία της ταφής και το κοντινό κοιμητήριο. Αυτό στηρίζεται στη μορφή της ως αναθηματική στήλη, στα φτερά γύρω από έναν κύκλο πάνω από την επιγραφή και στο αγγείο το οποίο θα μπορούσε να μας θυμίσει νεκρικό αγγείο.

Image

Image

              Τη χρονολόγηση των κρηνών μπορούμε να την κάνουμε με ακρίβεια, χάρη στις επιγραφές τους. Στις κρήνες των Δικαστηρίων και του Άγιου Σπυρίδωνα δεν  μας σώζεται καμιά επιγραφή. Τόσο στην κρήνη της Πλατείας Νικάκη όσο και σε εκείνη της Δεξαμενής, υπάρχει η επιγραφή “ΕΠΙ ΔΗΜΑΡΧΟΥ Π.Δ. ΑΥΓΕΡΙΝΟΥ  1869”. Στη “μαρμαρένια βρύση” μάλιστα η επιγραφή είναι πιο ευανάγνωστη από κάθε άλλη. Στο πίσω μέρος της κρήνης στο Μανωλοπούλειο Νοσοκομείο υπάρχει η επιγραφή “ΔΑΠΑΝΑΙΣ Δ.Χ. ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΙ Π.ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΥ 1868”. Στο εμπρός μέρος της φέρει την επιγραφή “ΕΠΙ ΔΗΜΑΡΧΟΥ” και το υπόλοιπο είναι σβησμένο, αλλά ο τύπος της επιγραφής είναι ο ίδιος με εκείνες στη Δεξαμενή και στην Πλατεία Νικάκη. Στη δε περίτεχνη κρήνη κοντά στο Κοιμητήριο μας σώζεται ευανάγνωστη η επιγραφή “ΔΑΠΑΝΗ ΠΕΤΡΟΥ Δ. ΑΥΓΕΡΙΝΟΥ ΤΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΛΕΤΡΙΝΩΝ 1875”. Από ό,τι φαίνεται, η τελευταία είναι η νεότερη εξ όλων στην πόλη και φέρει διαφορετική επιγραφή από τις υπόλοιπες.

Image

       Η πόλη του Πύργου διαθέτει αυτά τα πραγματικά κοσμήματα σε κάθε της γωνιά. Και τούτα αποτελούν, αναμφίβολα, τμήμα της ιστορίας μας. Μόνο που οι περισσότεροι αγνοούν αυτά τα μνημεία. Τα οποία, μπορεί σήμερα να αποτελούν διακοσμητικά στοιχεία της πόλης, εντούτοις όταν τοποθετήθηκαν ήταν ιδιαίτερα χρήσιμα, καθότι η πόλη για πρώτη φορά υδροδοτήθηκε συστηματικά από πηγή εκτός Πύργου[3]. Κλείνουμε με την ελπίδα μια μέρα όλο και περισσότερος κόσμος να δίνει την προσοχή που αξίζει σε αυτά τα μικρά αλλά σπουδαία μνημεία της ολυμπιακής γης.

Image

Η έρευνα δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά από τον Διονύση Λιανό στο φύλλο της 4ης Μαρτίου 2012, στην εφημερίδα ΠΑΤΡΙΣ Πύργου. 

Έρευνα

Διονύσης Λιανός


[1]    Ο δήμος που συστάθηκε το 1834 με πρωτεύουσα τον Πύργο και περιελάμβανε ορισμένα χωριά γύρω από αυτόν, λεγόταν Δήμος Λετρίνων. Το όνομα διατηρήθηκε έως και τη δεκαετία του 1980, οπότε άλλαξε σε Δήμος Πύργου. Λέτρινα ήταν αρχαίος οικισμός μεταξύ του σημερινού Πύργου και του Κατακόλου.

[2]    Η θέση που βρίσκεται η ιστορική κρήνη στην περιοχή της Δεξαμενής έχει ονομαστεί από τους ντόπιους “μαρμαρένια βρύση”.

[3]    Επί δημαρχίας Π. Αυγερινού, ο Πύργος υδροδοτήθηκε με καθαρό νερό από την πηγή Βόλα Λαμπετίου, λίγα χιλιόμετρα ανατολικά της πόλης.

Pyrgos Land: Η άγνωστη ιστορία του 1ου Γυμνασίου Πύργου!

         Η συνοικία που απλώνεται από το Σταθμό του ΟΣΕ έως την Πλατεία Ανδριάρα, στα παλιά τα χρόνια ονομαζόταν Ετιά. Η περιοχή ρυμοτομήθηκε επί δημαρχίας Μπελούση – κατά τον Μεσοπόλεμο. Σε αυτή την περιοχή ο Αντώνιος Μπελούσης σχεδίαζε να δημιουργηθεί μεγάλη πλατεία. Αντ’ αυτού, ανεγέρθηκε εκεί  επί Κυβέρνησης Ελευθερίου Βενιζέλου το Κλασικό Γυμνάσιο Πύργου.

      Το κλασσικό Γυμνάσιο, μετέπειτα Αρρένων χτίστηκε (πρώτο κτήριο) το 1931-32, επί πρωθυπουργού Ελευθερίου Βενιζέλου και Υπουργού Παιδείας Γεωργίου Παπανδρέου, με δήμαρχο Πύργου τον Διονύσιο Κορκολή. Το εν λόγω σχολείο αποτελεί μνημείο του μοντέρνου κινήματος, το οποίο ανεγέρθη στα πλαίσια του γνωστού πρωτοποριακού προγράμματος ανέγερσης σχολικών κτιρίων του 1930, από τον αρχιτέκτονα Ν.Κακούρη.

Image

   Έγινε στην πλατεία Ετιάς, μετά από τροποποίηση του σχεδίου πόλης και απαλλοτριώσεις ιδιοκτησιών, μεταξύ των οποίων και του οικοπέδου των καθολικών, επειδή δε η οδός Ξάνθου διέσχιζε το προαύλιο του γυμνασίου και χώριζε το Γυμναστήριο (που έγινε λίγο αργότερα) από το κυρίως κτίριο, έγινε κατάργηση του δρόμου στο συγκεκριμένο σημείο και επίσης έγινε  δωρεά οικοπέδου του Σπύρου Χρυσανθόπουλου προς την πόλη.

        Πλησίον του Γυμνασίου, δόθηκε το όνομα του πρωθυπουργού Ελευθέριου Βενιζέλου στο δρόμο που ενώνει την Οδό Υψηλάντου με την Οδό Ζακύνθου. Υπουργός Παιδείας τότε ήταν ο Πυργιώτης Κωνσταντίνος Γόντικας. Απέναντι από το Γυμνάσιο ανεγέρθηκε λίγο αργότερα το Γαλλικό Ινστιτούτο του Πύργου.

        Στα χρόνια που ακολούθησαν πήρε την οριστική του μορφή με την κατασκευή προσθηκών και την μεταφορά λυομένων αιθουσών στο χώρο του προαυλίου. Από το 1976 συστεγάστηκε με το 1ο Ενιαίο Λύκειο Πύργου  και το Εσπερινό Γυμνάσιο-Λύκειο Πύργου  «Γιάννης Ζαπάντης»  ως το Φεβρουάριο του 2008. Από τότε βρίσκεται σε λυόμενες αίθουσες στο χώρο πίσω από το 6ο Δημοτικό Σχολείο Πύργου , εξαιτίας των ζημιών που προκάλεσε ο σεισμός της 27ης Οκτωβρίου του 2007. Το 1ο Γυμνάσιο αναγκάστηκε να λειτουργήσει προσωρινά σε απογευματινό  ωράριο για λίγους μήνες στις αίθουσες του 1ου Λυκείου και μετά  μεταφέρθηκε προσωρινά στον προαναφερόμενο χώρο. Πριν λίγα χρόνια, το αρχικό κτίριο του πρώτου Γυμνασίου – Λυκείου Πύργου κατεδαφίστηκε οριστικά αφήνοντας ένα ανεκπλήρωτο κενό στην αρχιτεκτονική ιστορία της πόλης. Σήμερα, στην ίδια θέση, ανεγείρεται ένα καινούριο σχολείο για να φιλοξενήσει ξανά τους μαθητές….

Σαν σήμερα, για πρώτη φορά……

Σαν σήμερα, για πρώτη φορά......

Σαν σήμερα, στις 25 Ιανουαρίου του 1924, έγινε η έναρξη των πρώτων χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων, οι οποίοι έλαβαν χώρα στο Chamonix (Γαλλία), στο Mont Blanc των Άλπεων.
Στους πρώτους αυτούς χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες έλαβαν μέρος 16 χώρες με 258 αθλητές, οι οποίοι διαγωνίστηκαν σε 16 δοκιμασίες πάνω στο χιόνι!
Η ολυμπιάδα αυτή ολοκληρώθηκε στις 5 Φεβρουαρίου.
Σύμφωνα με την εθνική μετεωρολογική υπηρεσία της Γαλλίας, στις αρχές του Δεκεμβρίου του 1923, περίπου ένα μήνα, πριν την έναρξη των Αγώνων, οι διοργανωτές ήταν εντελώς απαισιόδοξοι σχετικά με την διοργάνωση των Αγώνων, αφού το χιόνι στην περιοχή δεν ξεπερνούσε τα 20 εκατοστά, γεγονός που αν συνεχιζόταν, θα καθιστούσε τη διεξαγωγή των πρώτων χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων αδύνατη! Τελικά, ο καιρός τούς έκανε το … χατίρι, και στις 20 Ιανουαρίου 1924, οι καιρικές συνθήκες επιδεινώθηκαν με απίστευτο ρυθμό και η χιονόπτωση ήρθε να εφησυχάσει τους διοργανωτές και οι Ολυμπιακοί Αγώνες να διεξαχθούν τελικά κανονικά!

Η (επίκαιρη) εικόνα της ημέρας!

Η (επίκαιρη) εικόνα της ημέρας!

Στη φωτογραφία φαίνεται η εικόνα του Αγίου Γεωργίου, πολιούχου της πόλης των Ιωαννίνων, τη μνήμη του οποίου τιμά η Ορθόδοξη Εκκλησία στις 17 Ιανουαρίου! Ο Άγιος Γεώργιος ο εξ Ιωαννίνων είναι, εκτός από πολιούχος της πρωτεύουσας της Ηπείρου, προστάτης της Προεδρικής Φρουράς της Ελληνικής Δημοκρατίας, επειδή είναι ο μόνος άγιος της Εκκλησίας μας, ο οποίος φέρει τη φουστανέλα!
Η εικόνα του Αγίου Γεωργίου των Ιωαννίνων δεσπόζει στην κεντρική αίθουσα εκδηλώσεων του στρατοπέδου Γεώργιος Τζαβέλας, όπου εδρεύει το Τάγμα της Προεδρικής Φρουράς και βρίσκεται στο κέντρο της Αθήνας.
Στα Γιάννενα, ο ναός του Αγίου Γεωργίου βρίσκεται στην Πλατεία Πάργης, στο κέντρο της πόλης, όπου φυλάσσεται και η κάρα του πολιούχου. Ο Άγιος Γεώργιος απαγχονίστηκε από τις τουρκικές αρχές των Ιωαννίνων στις 17 Ιανουαρίου 1838 στην κεντρική πύλη του κάστρου της πόλης, επειδή αρνήθηκε να αλλαξοπιστήσει!
Το όνομά του έχει πάρει η μικρή πλατεία που απλώνεται μπροστά στο σημείο που απαγχονίστηκε, αν και το σημείο είναι ευρέως γνωστό ως πύλη του κάστρου ή ως Κουρμανιό.

Η φωτογραφία της ημέρας!!

Η φωτογραφία της ημέρας!!

Η φωτογραφία της ημέρας μάς έρχεται από τη Λυών (Γαλλία) και τον ποταμό Ροδανό (Rhone), ο οποίος τη διασχίζει, όπου έγινε χθες από την ελληνο-ορθόδοξη ενορία της πόλης ο αγιασμός των υδάτων και η κατάδυση του σταυρού!
Χρόνια Πολλά! Και του χρόνου!!!

Ένα ορθόδοξο μοναστήρι, μετόχι του Αγίου Όρους, στην καρδιά της Γαλλίας!

        Στην καρδιά της Γαλλίας, λίγο νοτιότερα της Γκρενόμπλ και της Λυών, μέσα σε μια κατάφυτη περιοχή βρίσκεται ένα ορθόδοξο μοναστήρι παρόμοιο του οποίου δύσκολο να βρει κανείς στη γαλλική επικράτεια.

Image

      Πρόκειται για την Ιερά Μονή του Μέγα Αντωνίου, η οποία ιδρύθηκε το 1978 υπό τις ευλογίες του τότε Σεβασμιώτατου Μητροπολίτη Γαλλίας, Μελέτιου. Η μονή ξεκίνησε να δημιουργείται όταν ο Αρχιμανδρίτης Αιμιλιανός, Ηγούμενος τότε της Μονής Σίμωνος Πέτρας του Αγίου Όρους, ανέθεσε την ανέγερση και σύσταση της μοναστικής κοινότητας σε αγιορείτες μοναχούς γαλλικής καταγωγής. Έκτοτε, η Μονή του Αγίου Αντωνίου του Μεγάλου έλαβε το καθεστώς της λειτουργίας ως Μετόχι της Μονής Σίμωνος Πέτρας του Αγίου Όρους, καθεστώς το οποίο την διέπει έως και σήμερα.

Image

     Η σημερινή εκκλησία (καθολικό της μονής) χτίστηκε μεταξύ 1988 και 1990, σε σχέδια ενός μοναχού της μονής, ο οποίος επέβλεπε και την πορεία των έργων ανέγερσης του καθολικού. Οι δε τοιχογραφίες φέρουν την υπογραφή του Yaroslav Dobrynin και της συζύγου του, Galina, οι οποίοι θεωρούνται ίσως οι καλύτεροι σύγχρονοι Ρώσοι αγιογράφοι.

Image

Image

     Η Μονή καθοδηγείται από τον Αρχιμανδρίτη Placide Desille, καθηγητή στο Θεολογικό Ινστιτούτο Άγιος Σέργιος του Παρισιού. ο αρχιμανδρίτης είναι συγγραφέας μια σειράς θεολογικών βιβλίων, τα οποία τελούν υπό την αιγίδα μεγάλων εκκλησιαστικών ιδρυμάτων της Γαλλίας.

Image

     Η Μονή του Μέγα Αντωνίου είναι ανοικτή στο κοινό συγκεκριμένες ώρες όλες τις ημέρες της εβδομάδας. Οι δε λειτουργίες ακολουθούν το ορθόδοξο ημερολόγιο, αλλά τελούνται μόνο στη γαλλική γλώσσα.

Image

Διονύσης Λιανός